سامانه ي SA.1 يا آنطور كه رو سها مي نامند R.113 يا S.25 در سال 1950 تكميل شد و كمتر از 2 سال بعد وارد خدمت گرديد اين سامانه يك سامانه ي موشكي ميانبرد تا دور برد است اما براستي اين طرح از كجا آمد طرح اوليه ي موشك سام1 طرحي برگرفته از موشك دفاع هوايي آلماني R.101 بود كه پس از پايان جنگ جهاني از آلمان غنيمت گرفته شد(المان نازي هيچگاه فرصت تكميل آنرا نيافت) موشك سام يك از يك مجموعه ي هدايتي و راداري شامل رادار پيش اخطار P.14 تال كينگ با برد بيشينه ي 600 كيلومتر(باند a) و رادار مراقبت R.113 گيج با برد 300 كيلومتر (باند E/F ) و يك رادار ارتفاع ياب PVR.9 با برد 200 كيلومتر(باند E/F) و در نهايت رادار درگيري يويو با برد 150 كيلومتر و فعال در باند E/F اين رادار همزمان مي تواند تا 30 هدف را ردگيري كند و تا سه موشك را براي يك هدف بصورت همزمان قفل نمايد تاريخچه ي چندان موفقي ندارد (اين اولين نسل سام بود)
مشخصات:
طول:12 متر
قطر:0.71 متر
برد: از حداقل 45
سر جنگي: 250 كيلوگرم تركش شونده
لانچر: گروه هاي شش تايي پرتابگر

SA.2 (گايدلين)

اين سامانه ي موشكي كه نام روسي آن  V.75 يا S.75 (سام-2)  است در سال 1953 توسط دفتر طراحي لاوچكين طراحي گرديد سامانه ي SA.2 يك سامانه ي زمين به هواي ميانبرد تا دور برد است كه بيشترين كارايي آن در برابر اهداف غير مانور پذير همچون بمب افكن هاي بزرگ است و در برابر جنگنده هاي مدرن كارايي چنداني ندارد  اين سامانه در سال 1957 عملياتي گرديد (يك نكته ي جالب در سالهاي اوليه ي خدمت اين پدافند يكي از واحد هاي آن بر ضد يك هواپيماي شناسايي َU.2 وارد عمل گرديد كه نتيجه ي آن يك فاجعه بود نه تنها  U.2 هداف قرار نگرفت بلكه يك جنگنده ي Mig.19 هدف قرار گرفت آن هم با شليك 12 موشك البته اين اشتباه تكرار نشد و بر فراز كوبا نهايتا يك U.2 هدف گايدلين قرار گرفت)رادار كنترل كننده ي گايدلين يك رادار باند E با نام فن سانگ (البته اين رادار درگيري موشك بود بايد توجه كنيد اين سامانه شامل يك مجموعه ي راداري است رادار مراقبت يك رادار از نوع P.12 اسپون رست(در برخي موارد P.15 فلت فيس)  با بردي در حدود 275 كيلومتر رادار ارتفع ياب آن از نوع PRV-11  سايدنت با برد 180 كيلومتر و درنهايت رادار فن سانگ A/BC/E/F با بردي از 60 تا 75 كيلومتر ) اين موشك در جنگ ويتنام براي آمريكا جهنمي بپاكرد حداقل شكار چند فروند فانتوم و بمب افكن هاي سنگين B.52 و  جنگنده هاي F.105 را به نام خود ثبت كرد(11 تا 20 جنگنده را در طي يك سال شكار كرد) اين موشك از يك موتور راكتي سوخت جامد براي اوج گيري بهره ميبرد سپس از موتور اصلي آن كه يك موتور سوخت جامد است استفاده می کند  لازم بذكر است اين سامانه ي موشكي در جنگ تحميلي توسط عراق بكار گرفته شد و تلفات زيادي را نيز به ما وارد نمود (اين موشك در يك سامانه ي كامل داراي 50 لانچر مي باشد كه گاها بشكل جدا نيز استفاده شده اند) در ضمن اين موشك توسط چين و كره ي شمالي بصورت تحت امتياز توليد گرديد
مشخصات:
طول:10.6 تا 10.8
قطر:0.5
برد: از حداقل 7 تا حداكثر 30 تا 43
شعاع تخريب كلاهك: 65 متر مربع ( 195 كيلوگرم تركش شونده)
زمان مورد نياز جهت ريشارژ لانچر: 10 دقيقه
كشور هاي كاربر:
روسيه,ايران,عراق,گرجستان,آلمان,چين,هند,مجارستان اتيوپي,ليبي,كره شمالي,سومالي,سودان,روماني,پاكستان,مصر,افغانستان,بلاروس,آذربايجان و.......

SA.3(گوا)

سامانه ي موشكي SA.3 (روسها آن را S.125 مي نامند) در اواخر دهمه ي 50 در حدود سال 1956 طراحي گرديد اين سامانه يك سامانه ي پدافند براي رهگيري اهداف در ارتفاع پايين و مياني است موشك SA.3 يك موشك دومرحله اي با سوخت جامد است كه موتور كمكي آن ارتفاع اوليه را به موشك مي بخشد و سپس موشك مسير خود را با موتور خود ادامه مي دهد اين سامانه از يك مجموعه ي راداري شامل رادار مراقبت باند C از نوع P.15 فلت فيس با بردي در حدود 250 كيلومتر و رادار ارتفاع ياب PRV.11 سايدنت با بردي در حدود 180 كيلومتر (باند E) و درنهايت رادار درگيري  لوبلو فعال در باند I با برد درگيري 80 كيلومتر بسياري اين سامانه را رقيب سامانه ي آمريكايي هاوك ميدانند اين سامانه در جريان جنگ ويتنام هم ضرات سنگيني به جنگنده هاي آمريكايي وارد نمود  سرجنگي تركش شونده ي شديد آن هرگونه تحرك را از هدف خود مي گيرد و براي جنگنده هاي كه در ارتفاع پايين پرواز ميكنند رهگيري توسط اين موشك هولناك خواهد بود اين موشك در جنگ تحميلي ايران نيز توسط عراق بكار گرفته شد و شعاع مخرب آن بسياري از فانتوم هاي ما را در بر گرفت در جنگ اعراب و اسرائپل هم در عرض  چهار روز سه جنگنده ي اسرائيلي را هدف قرار داد اصولا اين موشك براي دفاع از رزم ناوها و فرودگاه ها بصورت دفاع مكمل بكار ميرود
مشخصات:
طول:6.1 متر
قطر:0.37 متر
برد: 18 تا 22 كيلومتر
شعاع تخريب كلاهك: 60 كيلوگرم تركش شونده شديد
زمان مورد نياز جهت ريشارژ لانچر: 50 دقيقه
لانچر: 4 تايي
كشور هاي كاربر:
روسيه,عراق,گرجستان,آلمان,چين,هند,مجارستان اتيوپي,ليبي,كره شمالي,لائوس,سومالي,قزاقستان,اوكراين,مصر,بلاروس,آذربايجان ,فنلاند,يمن,افغانستان.......

SA.4(گانف)

سامانه ي موشكي SA.4 تكميل آن از 1957 تا 1964 بطول انجاميد و در نهايت در 1967 وارد خدمت گرديد  البته تا 1969 عملا فعال نبود چون هنوز ايرادات  سامانه رفع نشده بود كلا مدت زيادي براي ورود به خدمت آن صرف شد اين سامانه يك سامانه ي موشكي ميانبرد براي درگيري با اهدافي در ارتفاع بالا تا متوسط به عنوان مكمل SA.2 تكميل شد كه البته بعدا براي ارتفاع پايين هم بهينه سازي شد اين اولين سامانه موشكي متحركي بود كه بخدمت در آمد موشك هاي SA.4  از چهار موتور راكتي و يك موتور رمجت بهره ميبرد اين سامانه از يك مجموعه ي راداري شامل رادار مراقبت لانگ ترك IS-12 با برد 150 كيلومتر فعال در باند E  و يك رادار ارتفاع ياب تين اسكين با برد 240 كيلومتر و در نهايت رادار درگيري پت هند IS-32 (باند H) هدايت موشك بصورت نيمه فعال راداري آشيانه ياب انجام ميگيرد و حد اكثر تا دو موشك به سمت هدف شليك مي گردد
سامانه ي موشكي  SA.4 براي استفاده در محيط هاي آلوده به تدابير الكترونيكي(ECM) به يك سامانه ي كنترول آتش الكتروپتيكي نيز مجهز بود سر جنگي 135 كيلوگرمي تركش شونده ي آن بخصوص براي اهدافي كه در ارتفاع بالا پرواز مي كنند شرايط هولناكي بوجود مي آورد
سامانه ي  SA.4 بطور محدود وارد خدمت گرديد ولي هيچگاه شرايط واقعي نبرد را تجربه نكرد يا اينطور فرض مي شود بهر صورت تمام كشور هاي دارند از آن بصورت دفاع مكمل استفاده مي نمودند
طول:8.8 متر
قطر:0.86 متر
برد: از حداقل 8 تا حداكثر3
شعاع تخريب كلاهك: ( 135 كيلوگرم تركش شونده)
 لانچر: 1 يا حد اكثر 2
كشور هاي كاربر:
روسيه,روسيه سفيد,آلمان,جمهوري چك,اوكراين,مجارستان ,آذربايجان,اسلواكي و.......

SA.5 (گامون)[S-200]

سامانه ي موشكي SA.5 يا آن طور كه همه جا رايج است S.200 در اواخر 1950 تكميل آن بعنوان يك پدافند ارتفاع بالا ي موثر و پدافند موشكي بالستيك طراحي گرديد اين سامانه در اصل براي رهگيري هواپيماهايي همچون SR.71 و XB-70  و موشكهاي بالستيك آمريكا طراحي گرديد كه قوقايي به پا نمود اين موشك بطور كلي در سه نمونه طراحي گرديد  نمونه متعارف نمونه ي باسرجنگي هسته اي و نمونه ي با سرجنگي متعارف وسامانه هاي كنترلي ارتقاع يافته كه بمنظور مقابله با هواپيماهاي اخلاگر همچون E-3 ارتقاع يافت از نظر سيستم كنترل راداري S.200 از يك رادار مراقبت P.50 بارلاك B (باند E/F) با برد 390 كيلومتر و رادار ارتفاع ياب متداول PRV-11 سايدنت با برد 180 كيلومتر و رادار درگيري اسكوير پير با برد 160 كيلومتر
 SA.5 اصولا در برابر اهداف ارتفاع پايين ناتوان است اين سلاح در برابر اسرائيل حضوري فعال داشت و خلبانان جنگنده هاي اسرائيلي را كلافه نمود كشور هاي دارند
مشخصات:
طول:10.6 متر
قطر:0.86
برد: بين 150 تا 300
 كلاهك:سر جنگي 217 كيلوگرم يا سرجنگي هسته اي كوچك
 لانچر:10 (1 پرتابگر در گروه هاي گروه هاي 10 تايي پدافندي )
كشور هاي كاربر:
روسيه,ايران,روسيه سفيد,گرجستان,آلمان,هند,مجارستان,لهستان, بلغارستان,ليبي,كره شمالي,سومالي,سوريه,اسلواكي و.......

شصت سال پيش، ٥٧ درصد فرانسويان، اتحاد شوروي را برنده اصلي جنگ مي پنداشتند. در سال ٢٠٠٤ تنها ٢٠٪ آنها بر اين باور بودند . اين فراموشي گام به گام نقش مسکو که توسط رسانه ها تشديد شده است، از جمله به دليل بحث و جدل هايي مي باشد که بر سر سياست استالين بين سالهاي ١٩٣٩ تا ژوئن ١٩٤١ در گرفته است. تحقيقات اخير تاريخ نگاران ، جنبه هاي تازه اي از اين دوران را روشن مي سازد. قضاوت ما در مورد پيمان شوروي و آلمان هر چه باشد، چگونه مي توان ناديده گرفت که روسها يک تنه بار بخش اعظم مقاومت را بر دوش کشيدند وسپس تنها در مقابل يورش ورماخت ( ارتش آلمان) به مقابله پرداختند؟ مقاومتي که ٢٠ ميليون کشته بر جاي گذاشت.

دو سال پس از پيروزي ارتش سرخ بر نازيسم، مردم غرب در چارچوب «جنگ سرد» ، اين ارتش را « تهديدي » عليه خود تلقي مي کردند (١). شش دهه بعد ، تاريخ نگاري فرانسه که تحول آمريکا زدگي خويش را به پايان رسانده است، اتحاد شوروي را، چه در رابطه با دوران پيمان شوروي و آلمان و چه درمورد « جنگ بزرگ ميهني » مورد لجن پراکني علني قرار مي دهد. در کتاب هاي تاريخ مدارس فرانسه ، نازيسم و کمونيسم هم رديف قلمداد مي شود و نظرات تاريخ شناسان اروپاي شرقي قلب مي شود (٢). اما تحقيقات بکر کنوني نتيجه گيري کاملا متفاوتي در رابطه با نقش اتحاد شوروي در جنگ دوم جهاني ارائه مي دهد.

مهم ترين اتهام عليه مسکو، پيمان شوروي و آلمان و بويژه پيوست هاي سري آن مي باشد که به تاريخ ٢٣ اوت ١٩٣٩ به امضا رسيد. در پي اين پيمان، در عمل، پيروزي چشمگير و کوبنده آلمان توسط ورماخت در لهستان، اشغال گاليسي شرقي (شرق لهستان) و کشور هاي بالتيک توسط شوروي به وقوع پيوست(٣). آيا دليل اين اشغال از جانب شوروي توسعه طلبي بود، يا سياستي «واقع بينانه» ، و يا اين امر در چارچوب يک استراتژي دفاعي انجام گرفت ؟

تحقيقات اخير تاريخشناسان انگليسي زبان ، بر اساس تئوري هاي کارشناسان برجسته اي چون ب.لويس، نامير و آلن جان پرسويل تيلر ويا روزنامه نگار آلکساندر ورت، شرايطي که منجر به اتخاذ چنين تصميمي از جانب اتحاد شوروي شد را ترسيم مي کند. اين اسناد نشان مي دهد که چگونه فرانسه و انگلستان، به تشويق ايالات متحده ، با پا فشاري بر سياست « ملايمت پيشه کردن » خويش ، به بيان ديگر تسليم در مقابل دولت فاشيست آلمان، موجبات شکست برنامه « امنيت جمعي » شوروي براي حفاظت از کشور هاي مورد تهديد رايش، را فراهم کردند. اين سياست منجربه امضا توافقنامه مونيخ در ٢٩ سپتامبر ١٩٣٨ شد که بر اساس آن پاريس، لندن و رم به برلن اجازه دادند تا از همان فرداي امضاء توافقنامه، سودت ها (مناطق آلماني زبان چکسلواکي، م) را به خود الحاق سازد .

مسکو در برابررايش سوم که در شرق از « فراغ بال کامل » بر خوردار بود ، در اين منطقه منزوي شده و براي آنکه موقتا در امان باشد، با برلن پيمان « عدم تجاوز » را به امضا رساند.

به اين ترتيب ماموريت هيئت فرانسوي – انگليسي اعزام شده به مسکو از ١١ تا ٢٤ اوت، در جهت انصراف نظراتي که خواستار تشکيل جبهه مشترک با شوروي بودند، پس از الحاق « بوهم » و « مورادي » و نزديک شدن « سلواکي» به مثابه کشور پيراموني به آلمان، به پايان رسيد. مسکو خواستار اتحاد خودبخودي و دوجانبه سال ١٩١٤ بود که بر اساس آن مي بايست لهستان و روماني ، يعني کشورهاي جزء قلمرو « کمربند امنيتي » ضد بلشويکي ١٩١٩ با کشور هاي بالتيک که براي « روسيه اروپايي »(٤) حياتي بودند، متحد مي شدند .

دراکس، درياسالار انگلستان و دومانک، ژنرال فرانسوي مي خواستند بار همه چيزرا به تنهايي بر دوش مسکو بگذارند. آنها به سادگي چنين مي گفتند : « مي بايست آلمان را با معاهده اي انگليسي – فرانسوي – شوروي تهديد کرد ، به اين ترتيب جنگ را تا پايان پاييز و زمستان به تاخير مي اندازيم».

اما هنگامي که فرمانده کل ارتش سرخ، کلمنت ورشيلف، که فردي «صريح و دقيق» بود ، روز ١٢ اوت بررسي مشخص « نقشه هاي عملياتي عليه کشورهاي متجاوز» را به فرماندهان ارتش انگلستان و فرانسه پيشنهاد کرد، آنها بر ناتواني خويش اذعان کردند. پاريس و لندن تصميم راسخ داشتند که هيچ کمکي به متحدين شرقي خود نکنند و بار را بر دوش اتحاد شوروي گذاشتند، اما در عين حال انجام وظيفه محول شده به او را برايش نا ممکن ساختند چرا که به ويژه ورشو وهمچنين بخارست، هرگز به ارتش سرخ حق عبور ندادند. البته پاريس و لندن بدون نظر خواهي از لهستان ، ازقول اين کشور« تضمين » هايي ارائه دادند و ادعا کردند که به دليل وتوي کلنل ژوزف بک ( وزير امور خارجه لهستان، م ) ، که هوادار آلمان بود، دست و پايشان بسته است (وتويي که خودشان پنهاني آنرا تشويق هم مي کردند). ژوزف بک هميشه اين جمله از وصيتنامه ژوزف پيلودسکي، که قبل از او وزير بود را شاهد مي آورد : « ممکن است آزاديمان را با آلمان ها از دست بدهيم، اما با روس ها روحمان را مي بازيم».

اما اصل قضيه ساده تر بود، لهستان در سال ١٩٢٠-١٩٢١، با کمک فرانسه گاليسي شرقي را از شوروي جدا کرده بود (٥) و از آنجا که بر طمع روز افزون آلمانها از سال ١٩٣٤ به بعد چشم بسته بود، بيشتر از اين واهمه داشت که ارتش سرخ بخواهد اين منطقه را باز پس گيرد. به همين ترتيب، روماني نيز در واهمه از دست دادن « بسارابي » بود که در سال ١٩١٨، باز هم با کمک فرانسه، از روسها گرفته بود. شوروي هيچ « تضميني» هم از کشور هاي بالتيک که استقلالشان را در سال هاي ١٩١٩-١٩٢٠ کسب کرده بودند و ادامه حياتشان را در دايره نفوذ آلمان، مديون وجود « کمربند امنيتي » ضد کمونيستي مي دانستند، نتوانست بدست آورد.

از ماه مارس و بويژه ماه مه ١٩٣٩ به بعد ، مسکو مورد «لطف» برلن قرار گرفت، چرا که آلمان بنا به تجربه ترجيح مي داد تنها در يک جبهه بجنگد. برلن قول داد تا قبل از دست اندازي بر لهستان به « حوزه نفوذ » شوروي در گاليسي شرقي و منطقه بالتيک و به سارابي ، احترام گذارد. مسکو تنها در آخرين لحظات اين معامله را پذيرفت، نه با وسوسه به راه اندازي « انقلاب جهاني» يا با خيال « يورش به غرب » ، "Drang nach Western" ( يورش به غربي که مبلغ آلماني راست افراطي ، ارنست نولت، دائما در بوق و کرنا مي گذاشت) ، بلکه همانطور که چارلز ليندسلي هاليناکس، وزير امور خارجه انگلستان ، روز ٦ مه ١٩٣٩ گفت : « به اين دليل که پاريس و لندن به لاس زدن با برلن ادامه مي دادند و مسکو نمي خواست يکه و تنها وارد جنگ با آلمان شود».

غرب در مقابل خبر پيمان شوروي و آلمان که « همچون بمبي بر فراز دنيا فرود آمد » (٦) ، چهره اي شگفت زده بر خود گرفت و خيانت شوروي را افشا کرد. در واقع فرانسوي ها و انگليسي هايي که در مسکو در ماموريت بودند از ١٩٣٣ نقش مخرب ايفا مي کردند و شوروي که نتوانسته بود به پيماني سه جانبه با فرانسه و انگليس دست يابد، مجبور شد براي به دست آوردن وقت لازم، توافق با برلن را به جان بخرد تا بتواند بنيه اقتصادي و نظامي خود را براي ادامه جنگ تقويت نمايد.

٢٩ اوت ١٩٣٩، فرمانده لوگت، مشاور فرانسوي نيروي هوايي در مسکو ( که بعدا به عنوان قهرمان گوليست اسکادران نورماندي و نيمن معروف شد)، حسن نيت فرمانده ارتش شوروي ، ورشيلف را تاييد کرد و از استالين به مثابه « وارث الکساندر نوسکي و پتر اول » ياد کرد : « پيمان شوروي و آلمان با کنوانسيون هاي سري تکميل شد ، که خط فرضي اي در فاصله مرز شوروي معين مي کرد که نيروهاي آلمان حق نداشتند از آن عبور کنند و براي شوروي پوششي نظامي محسوب مي شد». (٧)

روز اول سپتامبر ١٩٣٩ آلمان به دليل بي اعتبار شدن « تفاهم » اعلام جنگ عمومي کرد ، تفاهمي که در سپتامبر١٩١٤ فرانسه را از گزند يورش حفظ کرده بود. ميکائل کارلي ، مورخ ، سياست « ملايمت پيشه کردن » فرانسه و انگلستان را که ناشي از « ترس از پيروزي شوروي عليه فاشيسم » ميداند ، محکوم مي کند، آنها مي تر سيدند که نقش رهبري در جنگ با آلمان ، که براي اتحاد شوروي پيش بيني مي شد ، گسترش يابد و باعث استقرار نظام شوروي در مجموعه کشور هاي درگير گردد : در همه مراحل کليدي بين سالهاي ١٩٣٤-١٩٣٥ ، گرايش « ضد کمونيستي » نقشي تعيين کننده داشت و در واقع « دليل مهم شروع جنگ دوم جهاني بود ». (٨)

١٧ سپتامبر ، اتحاد شوروي که از پيشرفت نظامي آلمان در لهستان نگران بود ، اعلام « بي طرفي » در جنگ کرد، اما به اشغال گاليسي شرقي ادامه داد و در ماه سپتامبر-اکتبر خواستار « تضمين هايي» از طرف کشور هاي بالتيک شد. در رابطه با اين کشور ها ، لندن « اشغال بزک شده » آنها توسط آلمان را از سر تسليم پذيرفت (٩) ، اما انگليس از آن پس همانقدر نگران پيشرفت رايش بود که نگران « پيش روي هاي روسها در اروپا ». شوروي از هلسينکي، متحد جديد برلن تقاضا کرد تا در مقابل پرداخت مبالغ لازم، به باز تعريف مرز ها بپردازد ، در برابر رد اين در خواست، شوروي با فنلاند وارد جنگ شد و با مقاومتي جدي مواجه گرديد. تبليغات غرب، با فنلاند، قرباني کوچکي که شجاعتش قابل تحسين بود، ابراز همدردي کرد.

بنا به نظر تاريخ نگار ژان باپتيست درزول، ژنرال فرانسوي ويگاند و رئيس جمهور دالاديه، سناريو « رويا » و سپس « توهم » را طرح ريختند، برنامه چنين بود : جنگ عليه شوروي در شمال وسپس در قفقاز. اما لندن از توافق ميان فنلاند و شوروي در ١٢ مارس ١٩٤٠ براي پايان جنگ استقبال کرد و همچنين از پيشرفت نظامي ارتش سرخ به دنبال سقوط فرانسه خشنود گرديد ( نيمه ماه ژوئن شوروي کشور هاي بالتيک و اواخر ژوئن بسارابي شمالي -بوکوين را اشغال کرد). سپس ستافورد کريپس، تنها فرد طرفدار شوروي دستگاه اداري انگلستان به مسکو گسيل شد و از آن پس لندن پيشرفت شوروي در کشورهاي بالتيک را بر پيشرفت آلمان ترجيح داد.

پس از دهه ها بحث و جدل، بالاخره امروز آرشيو هاي شوروي اعدام ٥٠٠٠ افسر لهستاني، در آوريل ١٩٤٠ به دستور مسکو را تاييد مي کنند. اجساد اين افراد توسط آلمانها در سال ١٩٣٤ در کاتين( نزديک سمولنسک) کشف شد. شوروي ها ضمن برخورد بي رحمانه با لهستاني ها ، جان بيش از يک ميليون يهودي را در مناطق الحاقي نجات و سازماندهي انتقال آنها را در ژوئن ١٩٤١ در الويت قرار دادند (١٠).

دوران اجراي مفاد پيمان شوروي و آلمان توسط استالين، يعني از ٢٣ اوت ١٩٣٩ تا ٢٢ ژوئن ١٩٤١، موضوع بحث و جدل ديگري است. برخي کارشناسان تاريخ ، صدور مواد اوليه از شوروي به آلمان نازي ويا تغيير استراتژي تحميل شده به کمينترن و احزاب کمونيست از تابستان ١٩٤٠ ، مبني بر « افشا جنگ امپريالستي »، و غيره را برجسته مي کنند. اما تاريخ نگاران ديگري که در بالا به آنها اشاره شد، چنين نظراتي را بي اهميت دانسته ويا حتي رد مي کنند (١١). ياد آور شويم که ايالات متحده حتي پس از اعلام جنگ عليه هيتلر در دسامبر ١٩٤١ و فرانسه که از سپتامبر ١٩٣٩ رسما از طرفين درگير در جنگ بودند، همواره به رايش محموله هاي سنگين صنعتي صادر مي کردند (١٢).

روابط شوروي و آلمان که از ژوئن ١٩٤٠ در حالت بحراني بسر مي برد ، در نوامبر همان سال به سوي گسسته شدن گرائيد. « بين سالهاي ١٩٣٩ تا ١٩٤١، شوروي تسليحات زميني و هوايي خود را گسترش داد و ١٠٠ تا ٣٠٠ گردان (يعني ٢ تا ٥ ميليون نفر) را در مرز هاي غربي خود مستقر ساخت (١٣). روز ٢٢ ژوئن ١٩٤١، رايش پس از گرد آوري نيرو در روماني به شوروي اعلام حمله کرد. نيکلا ورت،(کارشناس تاريخ، م) از « فروپاشي نظامي ١٩٤١ » سخن مي راند که به زعم او در بين سالهاي ١٩٤٢ و١٩٤٣ « حرکت عظيم جامعه و نظام » را به همراه داشت.

روز ١٦ ژوئيه ١٩٤١، ژنرال دواين ضمن اعلام خبر مرگ « بليتزکريگ » ( جنگ جرقه اي، در نخستين مرحله جنگ، آلمان به سرعت هدف هاي اروپايي خود را فتح مي کرد و نام اين جنگ هاي کوتاه و پيروز مندانه را جنگ جرقه اي گذاشته بود ، م) در ويشي به ژنرال پتن گفت : « هر چند رايش سوم در روسيه به پيروزي هاي استراتژيکي دست يافته است، سير قضايا آنطوري که رهبران آلمان در نظر داشتند به پيش نمي رود. آنها مقاومت سر سختانه سر بازان روس ، چنين شور خدشه ناپذير مردمي، چريکهايي که در پشت جبهه ارتش را از پاي در مي آوردند، شکستهاي تا اين حد جدي و خلا يي کامل براي اشغالگران که با مشکلات عظيم در تامين مهمات ، آذوقه و ايجاد ارتباط مواجه بودند (...)، را حدس نمي زدند. بدون نگراني از نان فردا ، روس ها کشتزارهايشان رابه آتش مي کشند روستا ها را منهدم مي کنند و تمام ابزارهاي حمل و نقل را ازبين مي برند و مزرعه ها را ويران مي سازند ». (١٤)

واتيکان ، زبده ترين شبکه اطلاعاتي جهان، از اوايل سپتامبر ١٩٤١ به « مشکلات آلمان ها» پي برد و عاقبتي که براي آنها پيش بيني مي شد را چنين حدس زد : « استالين به همراه چرچيل و روزولت به سازماندهي صلح خواهد پرداخت»، به اين ترتيب واتيکان « چرخش تعيين کننده وضعيت جنگ » را پيش از توقف ورماخت در مقابل دروازه هاي مسکو (يعني آخر اکتبر) و بسياري قبل از نبرد استالينگراد تشخيص داد. نظر مشاور نظامي فرانسه در مسکو ، اگوست آنتوان پالاس ، در سال ١٩٣٨ نيز که معتقد بود به دنبال پاکسازي هاي انجام شده در رده هاي عالي ارتش سرخ، بعد از محاکمه و اعدام مارشال ميکائل توخاتچوسکي در سال ١٩٣٧، قدرت اين ارتش روز به روز فزوني گرفته است ، به هنگام حمله آلمان تاييد شد.(١٥)

او مي نوشت که ارتش سرخ قدرت مي گيرد و« ميهن دوستي » بي سابقه اي در آن رشد مي کند : جايگاه ارتش، تربيت نظامي و تبليغات موثر به نظر آنتوان پالاس : « کشور رادر تواني بالا نگه مي داشت و قهرماني هاي سربازانش باعث افتخار آن بود (...) واعتماد خدشه ناپذيري نسبت به قدرت دفاعي اش در آن ايجاد مي کرد». پالاس از اوت ١٩٣٨ ، شکست هاي ژاپن در منازعات مرزي شوروي، چين و کره را مورد توجه قرار داده بود. کيفيت ارتش سرخ که چنين سر بلند از بوته آزمايش بيرون آمده بود، درس مهمي به حساب مي آمد : علي رغم خشم هيتلر، ژاپن ، روز ١٣ آوريل ١٩٤١، در مسکو پيمان « بي طرفي » را به امضا رساند و به اين ترتيب شوروي را از وحشت درگير شدن در دو جبهه رها ساخت، از زمان حمله ژاپن به مانچوري در سال ١٩٣١ وسپس به چين در سال ١٩٣٧، شوروي همواره در واهمه حمله اي از جانب ژاپن قرار داشت. پس از ماهها دور بودن از صحنه جنگ، به دنبال حمله ماشين عظيم جنگي نازي، ارتش سرخ ، بالاخره، مجددا در شرايط امکان ضد حمله قرار مي گرفت.

اگر در سالهاي ١٩١٧-١٩١٨، رايش در غرب بويژه توسط ارتش فرانسه به عقب رانده شد، بين سالهاي ١٩٤٣ تا ١٩٤٥ در شرق ، توسط ارتش سرخ شکست خورد. استالين براي کمک به ارتش سرخ ، از اوت - سپتامبر ١٩٤١ تقاضاي گشايش « جبهه دوم» را مطرح کرد ( منظور از« جبهه دوم » ارسال گردان هاي متفقين به شوروي ويا ورود آنها به سواحل فرانسه بود). اما در مقابل اين پيشنهاد، تنها با تعارفات نخست وزير انگلستان ، وينستون چرچيل مواجه شد ، فرانکلين روزولت، ريئس جمهور آمريکا نيز بلا فاصله با چرچيل هم نوايي کرد و از « قهرماني نيروهاي رزمنده شوروي » تجليل نمود، وي همچنين از امکان پرداخت « وام » به شوروي صحبت کرد ، که مي توانست پس از پايان جنگ پس داده شود. وامي که يک تاريخ نگار شوروي مبلغ آن را حدود ٥ ميليارد روبل يعني تقريبا ٤٪ درآمد ملي سالهاي١٩٤١ – ١٩٤٥ تخمين مي زند. اما مخالفت با گشايش « جبهه دوم » و کنار گذاشتن شوروي از روابط ميان متفقين ( علي رغم حضور اين کشور در کنفرانس تهران ، نوامبر ١٩٤٣)، همه در همان راستاي نظريه لزوم وجود « کمربند امنيتي » (ضد بلشويک) و « دست هاي باز در شرق» بود.

در پي شکست ژنرال فردريش ون پائو لوس در استالينگراد، روز ٢ فوريه ١٩٤٣، موضوع تنا سب قوا در اروپا مطرح شد وصلح آينده در دستور روز قرار گرفت. واشنگتن براي گردن ننهادن به موازين نظامي در جهت حل و فصل منازعات، بر سرکردگي مالي خود تکيه مي کرد. فرانکلين روزولت از مذاکره در باره «اهداف جنگ» که توسط وينستون چرچيل و ژوزف استالين در ماه ژوئيه ١٩٤١ مطرح شده بود ، سر باز زد (اين طرح بازگشت به مرز هاي امپراطوري سابق که در سالهاي ١٩٣٩-١٩٤٠ تعريف شده بود، را پيشنهاد مي کرد). به نظر آمريکا وجود « دايره نفوذ » شوروي دامنه تاثير آمريکا را محدود مي کرد. آرول هاريمن ، متخصص امور مالي و سفير آمريکا در مسکو در سال ١٩٤٤ معتقد بود که « پرداخت "کمک اقتصادي" به شوروي که در جنگ ويران شده است، مانع گسترش حوزه نفوذ (...) آن در اروپاي شرقي و منطقه بالکان مي شود ».

اما نمي شد نبرد استالينگراد که از ژوئيه ١٩٤٢ « دو ارتش با بيش از يک ميليون نفر سرباز را در مقابل هم قرار داد » ، به حساب نياورد. ارتش شوروي در اين « نبرد سخت » پيروز شد، نبردي که اروپاي اشغال شده، روز به روزآن را دنبال مي کرد. « براي هر خانه، هر منبع آب، هر انبار و هر گوشه ديگر مخروب شده، (...) خشونت اين درگيري از تمامي منازعات جنگ اول جهاني بيشتر بود » . پيروزي در اين نبرد، راه رسيدن به يک قدرت جهاني را براي شوروي هموار ساخت، همانطور که پيروزي در جنگ پولتا وا (عليه سوئد) در سال ١٧٠٩روسيه را به قدرتي اروپايي ارتقا داد.

گشايش واقعي «جبهه دوم» ، تا ژوئن ١٩٤٤ به تاخير افتاد، و به دليل پيشرفت هاي ارتش سرخ، فراتراز مرز هاي شوروي در سال ١٩٤٠، تقسيم جديد «حوزه نفوذ» مطرح شد. موقعيت برتر شوروي، به مثابه طرف تعيين کننده در مذاکرات ، در کنفرانس يالتا در فوريه ١٩٤٥، به دليل دسيسه هاي استالين در استفاده از لهستان « قرباني » ، در مقابل چرچيل ناتوان و روزولت در حال مرگ نبود، بلکه ناشي از موقعيت اتحاد شوروي در تناسب قواي نظامي جهاني بود.

تناسب قواي جهاني تغيير کرد و جنگ و گريز همراه با مذاکره بين ورماخت و ارتش انگليس و آمريکا آغاز شد ، در حالي که انتقال نيرو هاي آلماني به شرق جريان يافت، آخر مارس همان سال، « ٢٦ گردان آلماني حول جبهه هاي غرب گرد آمده (...) ، حال آنکه ١٧٠ گردان در جبهه هاي شرق بسيج شده بودند» (١٦)، جبهه هاي شرقي که منازعات تا آخر در آن به شدت جريان داشت. در ماه مارس-آوريل ١٩٤٥، عمليات « غروب آفتاب » شديدا به مسکوآسيب رساند : آلن دولز، متخصص مالي و فرمانده ستاد خدمات استراتژيک ( پدر سازمان سيا)، در برن، با کارل ولف ، ژنرال اس اس و رئيس فرماندهي هيملر، که مسئول کشتار ٣٠٠ هزار يهودي و شکست ارتش کسلرينگ در ايتاليا بود ، به مذاکره نشست. از لحاظ سياسي قابل پذيرش نبود که برلن به غربي ها واگذار شود. از ٢٥ آوريل تا ٣ مه ١٩٤٥، جنگ باز هم ٣٠٠ هزار کشته شوروي بر جاي گذاشت، يعني معادل کل کشته هاي آمريکا (٢٩٢ هزار نفر) و « کشته هاي صرفا نظامي » جبهه هاي اروپا و ژاپن بين دسامبر ١٩٤١ تا اوت ١٩٤٥ (١٧).

ژان ژاک بکر معتقد است : « صرف نظر از فضاي وسيع تر و مخارج سر سام آور شيوه هاي نظامي افراطي ارتش شوروي، از لحاظ صرفا نظامي ، جنگ دوم جهاني نسبت به جنگ اول از خشونت کمتري برخوردار بود (١٨) ». اين گفته به معناي فراموش کردن اين حقيقت است که اتحاد شوروي به تنهايي بيش از نيمي از مجموع کشته هاي جنگ دوم جهاني را بين سال هاي ١٩٣٩ تا ١٩٤٥ متحمل شد ، ازجمله به اين دليل که رايش سوم ، علاوه بر نقشه ريشه کن کردن يهودي ها، برنامه ا محاء دسته جمعي ٣٠ تا ٥٠ ميليون اسلاو را نيز در سر مي پروراند. (١٩). ورماخت ، جولانگاه پان ژرمانيست ها که به شدت « نازي زده » بود روس ها را « آسيايي هاي مستحق تحقيرمطلق » مي انگاشت و مسبب اصلي کشتار آنها بود : وحشي گري ضد اسلاو ، ضد يهودي و ضد بلشويک آنها با عث شد شوروي نتواند از قوانين جنگي مربوط به کنوانسيون لاهه (١٩٠٧) بهره جويد، اين وحشيگري که در دادگاه نورنبرگ (١٩٤٥ – ١٩٤٦) عيان گرديد ، و در غرب سالها مسکوت گذاشته شده بود ، اخيرا به ياري نمايشگاه هاي سيار در آلمان (٢٠) مجددا ياد آوري مي شود.

دستورات ورماخت بيانگر شدت نفرت آنهاست : در بخشنامه